يه سلام خيلي گرم و تابستوني به همه دوستان عزيز!

چند روز ديگه بيشتر به شروع تابستون نمونده. اين روزا بازديدمون خيلي اومده پايين شايد يكي از دلايلش فصل امتحانات باشه نمي دونم به هر حال از همه عزيزاني كه كماكان به ما سر مي زنن تشكر مي كنيم همينطور از اونايي هم كه به هر دليلي اين روزا فرصت نمي كنن به ما سر بزنن.

يه معذرت خواهي هم واسه اينكه يه كم دير آپ شديم خوب دليلش اين بود تو يه سفر علمي همراه دانشجويان عزيز دانشگاه آزاد اصفهان واحد سماء به همدان رفتم .چندين روز كه تو سفر بودم بعدشم به خاطر سفر كلي كارام عقب افتاد واسه همين يه كم گرفتار بودم ديگه.

خانم هدايت وخانم ميرزايي هم همزمان با ما عازم يه سفر علمي به شيراز شدن الانم كه فصل امتاحاناتشونه. انشالله موفق باشن. امتحانات تموم شه مثل قبل بازم با مطالب قشنگشون در خدمت شما هستن.

اما بعد سفر بد نديدم يه پست راجع به همدان پايتخت تاريخ و تمدن ايران بنويسم.

 

موقعيت و آب وهوا

شهر همدان در طول دره وسيعي كه از دو طرف به كوههاي الوند محصوره قرار داره و اين شهرستان شمال از شمال به بيجار و زنجان ، از جنوب به اراك و ملاير و تويسركان و از شرق به ساوه و تفرش و از غرب بهكرمانشاه و سنقر و قروه محدود ميشه.

مناطق مرتفع استان داراي آب و هاي كوهستاني  سرد و مناطق جنوبي آب و هواي معتدل كوهستاني داره.

 

پيشينه تاريخي

همدان يكي از قديمي ترين شهر هاي ايرانه و از زماني كه انسان به صورت اجتماعات كوچيك و بزرگ در روستاها و شهر ها زندگي مدني را آغاز كردند سابقه شهر نشيني و پيدايش اجتماعات به گواهي تاريخ در همدان مشاهده مي شده. بنا به گواهي لوحه هاي گلي، ‌سنگي، طلا و نقره كه برخي از اونا از هزاره دوم پيش از ميلاده و وجود برخي آثار و نقوش كه در صخره هاي الوند وجود داره و در رديف سنگ نگاره هاي پيش از تاريخ شمرده مي شن به گواهي كارشناسان محلي به 5 هزار سال پيش مربوطند . دولت هاي كاسي (كاسيان) ماد و هخامنشي به عنوان حكام نخستين در منطقه همدان در صفحات تاريخ ظاهر شدند.همدان در زمان كاسيان (آكسايا)،‌ در زمان ماد ها (امدانه) و در زمان هخامنشيان (هكمتانه) ناميده مي شده.

 

در مورد سرگذشت همدان در ادامه مفصل تر صحبت خواهيم كرد.دوستان متونن توضيحات كامل تر را هم تو تالار گفتمان جستجو كنند يا اگه مطلبي چيزي هم جا افتاده اضافه كنند.

 

سفر نامه همدان

حدود ساعت 2 بعد از ظهر بود كه از اصفهان به سمت همدان حركت كرديم.با عبور از شهرهاي ميمه، دليجان،ساوه و...به شهر همدان رسيديم.راستش يه مقداري سخت بود سفر با دانشجوياني كه افتخار پيدا نكرده بودم باهاشون كلاسي داشته باشم.يقيناً واسه اونا هم سخت بود و حتماً دوست داشتن با استاد خودشون به اين سفر راهي بشن اما خوب چاره اي نبود ديگه قرعه به اسم ما خورده بود و دوستان هم مجبور بودن ما را تحمل كنن كه همينجا جا داره به خاطر حوصله اي كه به خرج دادان و ما را تحمل كردن ازشون تشكر كنم.

 

 

داشتم مي گفتيم...

دور و بر ساعت 10شب بود كه رسيديم همدان...

 به پايتخت تاريخ و تمدن ايران زمين (همدان) خوش آمديد.

پارك ورودي شهر همدان اولين مكان توقف ما تو اين شهر تاريخي بود.توقف براي صرف شام و از اونجا به محل اسكانمون حركت كرديم كه تا اومديم مستقر بشيم ساعت از 1 بامداد هم گذشت.

 

موزه تاريخ طبيعي

صبح روز بعد بچه ها به شوق بازديد از شهر زيباي همدان اول وقت بيدار شدند و پس از صرف صبحانه عازم موزه تاريخ طبيعي همدان كه محل اون در فضاي دانشكده كشاورزي دانشگاه بوعلي سينا در انتهاي چهار باغ آزادگان منشعب از ميدان مدرس واقع شده.حدود ساعت 9 بود كه رسيديم به موزه و با اطلاعيه اي كه نوشته بود به علت تعميرات موزه در اون تاريخ تعطيله مواجه شديم.آقاي حسيني به اتفاق آقاي نريماني وارد دانشكده شدن و با مسؤلين موزه صحبت كردن واجازه بازديد از موزه را گرفتن.يادم رفت بگم، آقاي حسيني و آقاي نريماني و آقاي جلالي از مسولين برگزار كننده اين اردوي علمي بودن كه جا داره همينجا از زحمت هاي بي دريغشون تشكر كنم از طرف خودم و همه دانشجويان عزيز.

 

 

اين موزه با زيربناي تقريبي 200 متر مربع در سه سالن مجزا جاي داده شده.كه برخي نمونه ها را براي اولين بار در كشور كشف نموده به عنوان مثال مي تونيم به كشف 5 گونه جديد از ماهي هاي خليج فارس و چند نمونه از فسيلها كه براي اولين بار توسط اين موزه گزارش شده اشاره كنيم.

 

در سالن شماره (1) اين موزه نگاره هاي سنگي كشف شده از مناطق مختلف ايران و سفالينه ها و دست ساز هاي مفرغي و سكه به نمايش در اومده همچنين حدود 300 مورد صحنه باز سازي شده از طبيعت وحش ايران به معرض ديد گذاشته شده.

 

 

 

دز سالن شماره (2) كه به آبزيان اختصاص داره شامل دو بخش مجزاست: بخش اول: آكواريوم انواع ماهي هاي زينتي آب شيرين مناطق گرمسيريه كه در حال حاظر تعداد محدودي در موزه نگهداري ميشه. بخش دوم : شامل آبزيان فيكسه شده هستش كه نمونه هاي كمياب و نفيسي از انواع آبزيان، خزندگان،پستانداران به صورت فيكسه شده يا به صورت "تاكسيدرمي" شده قرار داره.

 

در سالن شماره (3) مجموعه اي از نمونه هاي كاني و فسيلي و سنگهاي رسوبي به جا مانده از ادوار مختلف زمين شناسي ايران جمع آوري شده.

 

 

 

آرامگاه بابا طاهر

بازديد از موزه يكي دو ساعت طول كشيد و بعد از اونجا به سمت آرامگاه زيباي بابا طاهر حركت كرديم. اينم بگم كه همدان از دير باز مهد پرورش مردان بزرگي د رزمينه علم وهنر – عرفان – دين وسياست بوده كه ا زجمله اين مشاهير ميتونيم به فيلسوف عاليقدر جهان اسلام ابوعلي سينا- شاعر وارسته وعارف بزرگ باباطاهر- عارف دلسوخته وحق طلب عين القضاه همداني ونيز مردان علم وسياست نظير,خواجه رشيد الدين فضل اله همداني وزير مشهور ايلخانيان مغول وهمچنين ادبا وشعراي گرانقدري چون ميرزاده عشقي- مفتون همداني وعارف وهمچنين مردان دين وسياست چون سيد جمال الدين اسدآبادي اشاره نمود. شيفتگان مظاهر فرهنگ وتمدن ايران واسلام مي تونن علاوه بر آثار وابنيه تاريخي استان از بناهاي يادبودي كه براي برخي از اين بزرگان برپا شده نظير آرامگاه بوعلي وباباطاهر نيز بازديد كنن.

 

 

 

بعد از اون يه فرصتي واسه بازديد به دانشجوها دادهشد و من به اتفاق آقاي نريماني و اقاي حسيني رفتيم به زيارت آرامگاه هادي بن علي بن الحسين كه در نزديكي آرامگاه باباطاهر واقع بود.

 

زمان به سرعت سپري مي شد و واسه ديدن همه جاذبه هاي شهر همدان حد اقل يك هفته اي زمان لازم بود ولي ما دو روز بيشتر فرصت نداشتيم واسه همين بازديد ها خيلي سريع بايد انجام مي شد و خيلي از جاها هم تو برنامه سفر نمي گنجيد كه از جمله معروف ترينش غار زيباي عليصدر بود كه خيلي حيف شد كه نتونستيم بربم.

به هر حال پس از صرف ناهار تو يكي از بزرگترين و زيباترين پارك هاي اين شهر و يه استراحت كوتاه راهي تپه تاريخي هكمتانه شديم. تپه باستاني هكمتانه كه در ورودي شهر همدان واقع شده است, يكي از با ارزش ترين آثار باستاني ايران است. تا كنون حفاري هاي متعددي بر روي اين تپه صورت گرفته است كه آثار خشتي زيادي از دوران هخامنشيان در آنجا آشكار شده.

 

تپه هكمتانه

باستان شناسان، تپه باستانی هگمتانه، واقع در مرکز شهر همدان را، که وسیع‌ترین تپه باستانی ایران است، بقایای ابنیه عهد کاسی، مادی، هخامنشی و بعد از آن می‌‌دونن. مساحت این تپه حدود ۳۰ هکتاره. که با در نظر گرفتن بخشهایی که جزء محدود تپه باستانی بود، ولی اینک ساختمانهای مسکونی بر روی آن ساخته شده، به بیش از ۴۰ هکتار نیز می‌‌رسه.این تپه بیضی شکل، در داخل محدوده شهر فعلی همدان، و در دو سوی خیابان اکباتان واقع شده . « هگمتانه»، یا « هنگمتانه » که به زبان پارسی قدیم به معنی محل تجمع بوده، ترکیبی از دو واژه « هنگ » به معنی « جا » و « متانه » به معنی « تجمع » هستش. این واژه در زبان یونانی به صورت « اکباتانا » در آومده ، و در کتیبه‌های عیلامی به صورت « اک ماتانو » آومده.برخی میز معتقدند: «امدانه » یا « آمادای » که در کتیبه پیلسر پادشاه آشور آمده به این محل اطلاق می‌‌شده. هگمتانه « در زبان ارمنی، «اهمتان» و در زبان سریانی و پهلوی، اهمدان »، در گویش نویسندگان عرب «همدان» و در تورات، «احتمانا» گفته شده. همچنین سکه‌هایی از عهد ساسانی کشف شده که محل ضرب اونا هم «اهمتان» قید شده .

درباره چگونگی احداث و نام بنیانگذاران هگمتانه در بین مورخین یونانی، اتفاق نظر وجود نداره. مورخین اسلامی نیز دراین زمینه با یکدیگر اختلاف نظر دارند و در مورد محل دقیق آن هم نظریات متفاوتی ارایه شده. گر چه اکثر مورخین، پژوهشگران و باستان شناسان مانند مرحوم مصطفوی، پرفسورگیر یشمن، اشمیت، لوشای و پرادارا، تپه‌ای را که هم اکنون در شهر همدان به نام هگمتانه معروفه، محل اصلی شهر باستانی هگمتانه می‌‌دانند.

در طی ۱۰ فصل حفاری انجام شده از سال ۱۳۶۲ تا ۱۳۷۸، که حدود ۱۴۰۰۰ متر مربع از بقایای این شهر مورد کاوش قرار گرفته یکی از کهن‌ترین دوره‌های تمدن پشری نمایان شده. همچنین یک حصار طولانی به ارتفاع ۹ متر و دو برج عظیم و کم نظیر در درون آن کشف شده، از جمله کاوشهای علمی سال ۱۳۶۲ تا کنون که به سرپرستی آقای دکتر محمود رحیم طراف, به انجام رسیده منجر به شناسایی شهر بزرگی در دل تپه هگمتانه شده. تحقیقات نشون داده که در فواصل ۳۵ متری بین معابر دو سری واحدهای ساختمانی قرار داره که هر کدوم شامل یک هال (حیاط مرکزی) هستش. با اتاقها و انبارهایی به صورت قرینه در گرداگرد آن، به شکلی که هر واحد ساختمانی فضایی در حدود ۵/۱۷ *۵/۱۷ متر را در بر می‌‌گیره. معابر مذکور با عرض ۵/۳ و پس بندی آجری در بخش وسیعی از تپه گسترش داشته، و جهت شمال شرقی به جنوب غربی دارند.

 

 

همچنین ادامه کاوشها بخشهایی از حصار عظیم شهر به قطر ۹ متر وارتفاع ۸ متر را آشکار ساخته. این حصار در فواصل معین، دارای برجهای عظیم بوده، که هگمتانه قدیم را در بر می‌‌گرفته. به طور کلی این تپه در طول یکصد سال اخیر بارها مورد حفاری باستان‌شناسان داخلی و خارجی قرار گرفته . از جمله ویژگیهای شهر باستانی هگمتانه معماری و طرح و نقشه منظم این شهر بوده، که در بین آثار باستانی به دست آمده کم سابقه هستش.

ضمنا" در طول حفاریهای انجام شده آثار ارزشمند و بی نظیری کشف شده که اغلب متعلق به دوران هخامنشیان و نیاکان آونهاست. تعدادی از اشیاء کشف شده از این تپه در موزه ملی ایران باستان و تعدادی دیگر در موزه‌ها و یا مجموعه‌های خصوصی خارج کشور نگهداری می‌‌شه.

نخستین اشاره مکتوب به نام مادها و سرزمین ماد، در سالنامه بیست و چهارم شارل مانزر سوم (۸۳۶ قبل میلادی) و سارگن دوم (۷۱۵ قبل از میلادی بوده، که از این قوم و سرزمین آنان به نام «مادای» یا «آمادای» یاد کرده اند.روایات مورخین یونانی نیز حاکی  از اينه که این شهر در دوره مادها، (از اواخر قرن هشتم تا نیمه اول قرن شم قبل از میلاد) مدتها مرکز امپراتوری مادها بوده . و پس از انقراض اونها نیز به عنوان یکی از پایتختهای دوره هخامنشی (پایتخت تابستانی و احتمالا «محل خزانه آنها») به شمار می‌‌ اومده.

گفته‌های هرودت مورخ یونانی، در قرن پنجم قبل از میلاد،م مهمترین ماخذ تاریخی در این مورده. وی بنای اولیه این شهر را به "دیااکو " نخستین شهریار ماد نسبت می‌‌ده (در ۷۲۸ قبل از میلاد). هرودت اوضاع سیاسی واقتصادی نا مناسب قوم ماد را در دستیابی دیااکو به قدرت موثر می‌‌دانه. لوح زرین به نام (آریارمنه) یافت‌شده در تپهٔ باستانی هگمتانه. این لوح از زرناب است به ابعاد ۱۲در ۸ سانتیمتر - دارای ۱۰ سطر به خط میخیه. آریا رمنه جد داریوش اول از شاهان هخامنشی بوده. بنا به اظهار نظر باستان شناسان این لوح قدیمی‌ترین اثر تاریخی می‌‌باشد ودر موزه (برلن آلمان) نگهداری می‌‌شه.دیگر مورخین یونانی چون پلی بیوس، کنزیاس، ژوستین و گزنفون نیز درباره هگمتانه مطالبی جمه آوری کرده اند.

 

 

دیااکو پس از اینکه هگمتانه را به پایتختی خود برگزید، تصمیم به ساخت کاخی عظیم و مستحکم به صورت هفت قلعه تو در تو گرفت. به طوریکه کاخ پادشاهی و خزانه، در درون قلعه هفتم قرار داشته باشه. دیااکو به تقلید از رنگ آمیزی قصرهای بابلی، دستور داده بود کنگره‌های هر قلعه را به رنگی مخصوص در بيارند. به این ترتیب : رنگ کنگره‌های قلعه اول سفید، دومی سیاه، سومی ارغوانی، چهارمی آبی، پنجمی نارنجی، و کنگره دو با روی داخلی سیمین و زرین بودندو محیط بیرونی ترنی دیوار قلعه، تقریبا" به اندازه حصار شهر آتن بوده استقصر شاهی، که در آخرین قلعه درونی بر پاشده بود، دارای صدها اتاق بوده، و مردم نیز خانه‌های خود را بیرون این قلعه‌ها و در کنار آن ساخته بودند.

بنا به در خواست دیااکو، قوم ماد شهرهای کوچکی راکه در آن می‌‌زیسته اند، رها ساخته و در اطراف قلعه شاهی خانه‌های خود را بنا کردند پلی بیوس مورخ یونانی (۲۰۴ تا ۱۳۲ قبل از میلاد) می‌‌نویسه :

 در دامان کوه اورنت، (اورنت یا اورنتس = الوند) شهر هگمتانه با قلعه و ارگ مستحکم و حیرت آوری قرار گرفته، و قصر شاهی، در داخل آخرین قلعه آن استوار گردیده است.. وضع ساختمانی،آرایش عجیب، و تزییناتی که در آن به کار رفته به نحوی بوده، که توصیف آن مبالغه آمیز به نظر می‌‌رسد. چوبهایی در آن به مصرف رسیده پوشیده از زر و سیم است. درها، ستونهای و رواقهای آن، با هزاران گونه کنده کاری و نقش و نگار آراسته شده اند. یک دیوار بی پیرایه، و یک تیر عاری از زیور، در آن کاخ نیست حتی کاشی هایی که زینت بخش «ازاره ها» و دیوارهای دورنی قصر است، با پوششی از آب نقره، سیم اندود گشته و همه چوبها از جنس سرو و کاج می‌‌باشند.

کنزیاس مورخ یونانی و پزشک معروف اردشیر دوم هخامنشی (۴۰۴ تا ۳۰۴۵ قبل از میلاد) می‌‌نویسه:

 «سمیرامین» ملکه آشور، پس از دیدن وضعیت شهر و موقعیت مناسب آن دستور داده، که برای او در آنجا کاخی بسازند و چون دیده است. که در شهر جدید الاحداث کمبود آب وجود دارد، دستور داده تا با صرف هزینه‌ای گزاف، نهری ساخته و آب دریاچه‌ای را که در آن سوی کوه اورنت (الوند) است به این شهر سرازیر نمایند.

ابوبکر احمد بن محمد اسحاق همدانی معروف به این فقیه، در کتاب البلدان خود که در حدود سال ۲۹۰ هجری به تحریر در اومده، به نقل از یکی از دانشمندان پارسی می‌‌نویسه:

 « همدان بزرگترین شهر جبال و حدود چهار فرسنگ در چهار فرسنگ بوده است.»

بخت النصر بعد از فتح و ویرانی بیت المقدس ، فرمانده‌ای به نام صقلاب را به قصد تصرف همدان می‌‌فرسته، ولی وی با عدم موفقیت مواجه شده و طی نامه‌ای به بخت النصر می‌‌نویسه: من به شهری آمده‌ام دارای بارویی بلند و سرکش و مردمی بسیار و کوی و برزنهای فراخ و رودهای فراوان و ...

پس از انقراض مادها، هر چند هگمتانه مرکزیت نخستین را پيدا نكرد، ولی به جهت قرار گرفتن سدر مسیر جاده شاهی، که پارسه (تخت جمشید) را به سارد متصل می‌‌کرد، به عنوان پایتخت تابستانی هخامنشیان مورد توجه خاص بود، و از این رو آن را آباد کردند.

در زمانی که داریوش سوم با اسکندر مواجه می‌‌شود. هگمتانه به صورت ویرانه‌ای بود. ولی داریوش سوم بنا به پیشنهاد یاران خود دستور می‌‌ده در میانه شهر، کوشکی بزرگ که آن را ساروق می‌‌نامیدند، بسازند. در این کوشک سیصد مخفی گاه برای گنجینه و دارایی ها برباشد. و برای آن هشت درب آهنین ساختند، که همه دو اشکوبی (دو لختی) و هر اشکوب، به بلندای دوازده گز بود.

 

 

حفاریهای باستان‌شناسی سالهای اخیر در تپه هگمتانه هم مشخص شده است، که محل کاخ و بناهای اشاره شده، در تپه هگمتانه کنونی واقع بوده . نتایج حفاریهای تپه هگمتانه – آثار کشف شده حاکی از وجود یک شبکه منظم و پیشرفته آب رسانی در شهر حکومتی مادهاو پارتها هستش در فواصل بین کانالهای آب رسانی، معابری به عرض ۵/۳ متری وجود داشته و کف این معابر، تماما" با آجرهای مربع شکل و به منظمی مفروش بوده. پیشینه حفاریهای علمی ازاین تپه، به سال ۱۹۱۳ میلادی بر می‌‌گرده که هیشی فرانسوی از طرف موزه لوور پاریس به سرپرستی شارل فوسی، کاوشهایی در تپه هگمتانه انجام داد. ولی نتایج این کاوشها هیچ گاه منتشر نشد.

اين حكايت هكمتانه و تپه هاي باستاني اون بود.در ادامه بازديد از اين تپه از موزه هكمتانه واقع در شرق تپه باستاني و جنب گودال معروف فرانسوي ها هم باز ديد كرديم.ساختمان اين مكان كه پيشتر مدرسه پرورش ناميده مي شده در طي تغييرات و تعميراتي جهت ايجاد موزه به بهره برداري ميرسه.

 

 

در اين مجموعه آثار سنگي ,سفالي,استخواني وفلزي از دوره هاي پيش وپس از اسلام به نمايش در آومده.در راهرو وتالار سمت راست موزه,اشياي مكشوف از هگمتانه نگهداري مي شه.از برجسته ترين اين آثار مي توان به پايه ستونهاي متعلق به كاخهاي هخامنشي از جمله شالي ستون مربوط به دوران اردشير دوم با متن ميخي,دو مهر استامپي سنگي وشيشه اي مربوط به دوران قبل از اسلام وسرگاو از جنس سفال متعلق به دوران هخامنشي اشاره كرد.همچنين مجموعه اي از اشياي باستاني در سالهاي پيش از انقلاب به صورت حفارهاي غير قانوني از خاك خارج شده اند كه آنها را منسوب به هگمتانه مي دونندواكنون در موزه ملي وبعضي در موزه هاي خارج از كشور نگهداري مي شن.مجموعه تابوتهاي سنگي وسفالي مربوط به دوره پارتيان كه از ميدان شير سنگي بدست آمده , خمره ها وسنگهاي تزئيني با نقوش زيبا وسنگ قبرهاي دوران مختلف اسلامي, شاخص ترين نماينده هاي آثار كشف شده استاني مي باشن كه در سالن مركزي وراهروي سمت چپ موزه قرار داده شده اند.

 

 

بعد از بازديد از تپه هاي هكمتانه كه فوق العاده جذاب بود به سمت آرامگاه بوعلي سينا دانشمند سده 5 هجري و از وزراي شمس الدوله ديلمي بوده حركت كرديم.راجع به بوعلي صحبت كردن يه جورايي زيره به كرمان بردنه.همه عزيزان با اين چهره شناخته شده جهاني آشنا هست و من ديگه راجع به ايشون صحبتي نمي كنم اما راجع به مقبره اين بزرگ همين را بگم كه طراحي اين بنا توسط چهره شناخته شده ممعاري ايران مهندس هوشنگ سيحون كه به معمار بناهاي آرامگاهي معروفه صورت گرفته.

 

آرامگاه بوعلي

 

 

نخستين اثرى كه مهندس هوشنگ سیحون ازخود به جا گذاشته ، آرامگاه بوعلى سيناى همدان بوده كه طرح آن در ۲۵سالگى و هنگام تحصيل در دانشكده هنرهاى زيباى پاريس (بوزار) ارائه مى ده و درمسابقه اى كه « انجمن آثار ملى» آن زمان به مناسبت بزرگداشت هزاره بوعلى سينا از سوى يونسكو برپا مى كنه، جايزه اول را به دست مى ياره. جايزه اى كه ساختن مقبره بوعلى سينا بود و ساختمانى كه در ۲۸ سالگى او آغاز و در سى سالگى اش به پايان رسيد. وقتى  در يك گفت وگوى اختصاصى از مهندس سيحون پرسيدند كه :  « چطور آن همه عبارت پراكنده ونمادها ونمودهاى تاريخى هم روزگار را دريك ساختار پلى فونيك گنجانديد، كه در نهايت از آن يك صداى اركسترال و هماهنگ به چشم و گوش بيننده برسد؟ »

اوپاسخ داد: « آرامگاه بوعلى تنها يك آرامگاه يا مقبره نيست، بلكه آرامگاه يا مقبره جزئى ازكل است كه يادبود بوعلى است. من خواسته ام با عوامل و عناصر معمارى چه از نظر شكلى وچه از نظر عددى ، از راه نماد و سمبل، شخصيت بوعلى را بيان كنم. و اين موضوع در ايران يا ساير جاها معمول نبوده است. شكى نيست كه براى هماهنگ كردن اين عناصر ممارست و پيگيرى ومطالعه فراوان لازم است كه در موقع خود سعى كرده ام كوتاهى نكنم. پس با يك نوع دانش فراگير در تركيب و تلفيق اين عناصر كوشش خود را به كار برده ام تا چيزى به دست بيايد كه در برابر ديد شما است. اين را هم بگويم كه در تمام كارهايم جزئيات ، هر قدر بى اهميت ،از ذهن من دور نبوده و به فراموشى سپرده نشده است »

شير سنگي

پس از اون به سمت ميدان شیر سنگی  حركت كرديم. «سنگ شير » يا «شير سنگي » در جنوب شهر در كنار جاده قديم همدان – ملاير قرار گرفته . روزگاري اين شير به صورت نشسته بود؛ اما گذر ايام و رويدادهاي تاريخي آنرا به صورت خوابيده درآورده  ! در دوران حكومت مادها و هخامنشيان ، ساخت اين مجسمه ها اهميت زيادي داشت ، زيرا طلسم شهر بودند. شير همدان ، اسب شبديز (اسب سوار طاق بستان ) بيستون و ستونهاي كنگاور، از جمله بناهاي مشهور و ديدني هاي مهم ايران هستند.

مجسمه شير همدان از سنگ قهو ه اي رنگه و 35/6 متر درازا داره. اين مجسمه پيكري باريك اما ورزيده ، سينه اي پهن و سري بزرگ با يال مرغوله اي داره. در قسمت پيشاني و چشمان و نيز پشت مجسمه ، ساييدگي هاي فراوان وجود داره، اما سر بزرگ با دهان و پوزه كشيده شير، هنوز بخوبي نمايان است . نشانهاي ويژه اين مجسمه ، يال چند لايي آن با حلقه هاي تابداره كه در سمت چپ بدن با وجود ساييدگي فراوان هنوز ديده مي شه و نيز پيكر درشت و نيرومندش با انحناهاي طبيعي و رانهاي ستبرپس پشت او كه همچنان باقيه . پهلوهايش فرو رفته و ميان باريكه و تنها 80 سانتي متر و 70 سانتي متر بلندي داره؛ در حالي كه قسمت سر يك متر پهنا و 1/30 متر قد داره.

برنامه سفر در اون روز بسته شد و ادامه بازديد ها به روز بعد موكول شد.صبح روز آخر سفر به سمت گنجنامه حركت كرديم تا آخرين برنامه سفر نيز رغم بخوره و جاهاي زيادي از شهر تاريخي همدان بدون بازديد باقي مونده باشه و حسرت ديدار اونا به دل اونايي كه واسه اولين بار به همدان پا مي ذاشتن باقي بمونه.تا كي دوباره به همدان برگردند؟!!

 

كتيبه گنجنامه

كتيبه هاي گنجنامه كه يادگاري از دوران داريوش و خشايار شاه هخامنشي هستش بر دل يكي از صخره هاي كوه الوند در فاصله 5 كيلومتري غرب همدان و در انتهاي دره عباس آباد حكاكي شده ..

 

 

 

با توجه به سوراخهاي كنار كتيبه, به نظر مي رسه كه كتيبه ها روپوش داشته  كه اونها را از گزند باد و باران حفظ مي كرده.در كنار اين كتيبه ها جا داره از آبشار زيباي گنجنامه هم يادي بكنيم كه يكي از جاذبه هاي طبيعي اين شهره .اگه گذرتون به همدان افتاد حتماً از اين مكان زيبا ديدن كنيد.

 

 

بعد از بازديد از گنجنامه از يه نمايشگاه محلي كه بعضي از توليدات همدان از كارهاي دستي وصنعتي و... به نمايش در اومده بود ديدن كرديم و براي صرف ناهار به يكي از پارك هاي حاشيه شهر رفتيم و پس از صرف ناهار به سمت اصفهان شهر زيباي خودمون حركت كرديم.

با همه احترامي كه براي همدان و همداني هاي عزيز قائلم اينو بگم كه هيج جا اصفهان خودمون نميشه.

 

ساير  مراكر تاريخي و ديدني شهر همدان

 

مقبره استر و مرد خاي

اين بنا كه از سنگ و آجر و به سبك بناهاي اسلامي ساخته شده است درمركز شهر همدان قراردارد.

 

بنا به روايات مشهور, اين محل آرامگاه استر ملكه شوش وبانوي پادشاه ايران خشايار شاه و مردخاي عموي ملكه است. احتمال دارد بناي مقبره استر و مرد خاي نخستين بار در حدود 11 قرن پيش به دست كليميان و به ياد اين دو شخصيت ساخته شده باشد.

 

گنبد علويان

يكي از مهم ترين بناهاي تاريخي همدان بنايي چهار ضلعي به نام گنبد علويان است كه محل آرامگاه دو نفر از اعضاي خاندان علويان است و در زمان مغول تزيين و مرمت شده است . اين بنا به اواخر دوران سلجوقي مربوط است.

 

قبر اسكندر

اين مقبره در شهر همدان و در خيابان نظر بيك نزديك تپه هگمتانه واقع شده است. در مورد صاحب قبر نظراتي ابراز شده است. گروهي او را پير و مرشد و گروهي ديگر اسكندر مقدوني مي دانند. برخي نيز قبر را متعلق به سردار اسكندر مقدوني (هفايستون ) ميدانند كه در همدان كشته شد.

 

قلعه دختر (قيز قلعه سي)

اين قلعه با آنكه تخريب شده است, ولي هنوز پي, بنا و ديوارهاي آن باقي مانده است. اين قلعه كه اهميت نظامي داشته, ‌بر تمام شهر همدان و اطراف آن و گردونه معروف همدان, تويسركان تسلط كامل دارد و ظاهرا“ در دوران مقاومت ايرانيان در برابر حمله اعرب احداث شده اند.

 

برج قربان

اين بناي تاريخي درشهر همدان و در محله زندي ها, نزديك دبيرستان ابن سينا قرار گرفته است. از قرارمعلوم مدفن شيخ الاسلام حسن بن عطار حافظ ابوالعلا و جمعي از  امراي سلجوقي است كه در قرن هفتم و هشتم هجري به طرز ساده و بي پيرايه ساخته شده است.

بنا از يك برج دوازده ضلعي آجري با گنبد هرمي شكل دوازده ترك آجري تشكيل شده است. در وجه تسميه اين بنا از شخصي به نام قربان نام برده اند كه اين محل را در حمله افاغنه سنگرگاه خود قرار داد و از اهل محل خود دفاع كرد.

 

تپه هگمتانه

 تپه باستاني هگمتانه كه در ورودي شهر همدان واقع شده است, يكي از با ارزش ترين آثار باستاني ايران است. تا كنون حفاري هاي متعددي بر روي اين تپه صورت گرفته است كه آثار خشتي زيادي از دوران هخامنشيان در آنجا آشكار شده است.

اين آثار نشان مي دهند كه تپه هگمتانه احتمالا” محل خزانه پادشاهان هخامنشي بوده است.

 

تپه پيسا

اين تپه درفاصله 2/5 كيلومتري شمال تپه معروف هگمتانه قرار دارد و به وسيله رودخانه به دو بخش تقسيم شده است . سفال هاي بدست آمده از سطح تپه نشانگر آن است كه قدمت تاريخي اين تپه به دوره هخامنشي مي رسد و به احتمال زياد با تپه هگمتانه ارتباط داشنه است.

 

كتيبه گنجنامه

كتيبه هاي گنجنامه كه يادگاري از دوران داريوش و خشايار شاه هخامنشي است بر دل يكي از صخره هاي كوه الوند در فاصله 5 كيلومتري غرب همدان و در انتهاي دره عباس آباد حكاكي شده است .

با توجه به سوراخهاي كنار كتيبه, به نظر مي رسد كه كتيبه ها روپوش داشته اند كه آنها را از گزند باد و باران حفظ مي كرده است.

جاذبه هاي طبيعي

پيست اسكي

در سطح استان همدان فقط يك پيست اسكي وجود دارد. اين پيست در 15 كيلومتري جنوب  شهر همدان و درارتفاعات دامنه كوه الوند درمنطقه اي به نام تاريك دره واقع شده است. راه دسترسي به آن از محل تاريخي گنج نامه مي گذرد. طول پيست اسكي 4 كيلومتر و شيب آن در حدود 25 درصد است. و درماه هاي دي- بهمن- اسفند - فروردين و ارديبهشت قابل استفاده است .

 

آبشار گنجنامه

مهم ترين آبشار استان همدان آبشار گنجنامه است كه در نزديكي شهر همدان و در تفرجكاه گنجنامه قرار دارد. كتيبه هاي معروفي از دوره هخامنشي در نزديكي اين آبشار به جاي مانده است .

 

دره زينا

دره زينا مشتمل بر دو دره حيدره و كيوارستان است كه اولي به دامنه هاي كوه ميدان ميشان منتهي ميشود و روستاي حيدره را مانند نگيني درخود جاي مي دهد و دومي همراه رودخانه هاي پشت كوه هاي الوند و كلاغ لان به دامنه آن كوه ها ختم مي شود.

 

دوزخ دره

از دره هاي صخره اي و ريزشي است و به امامزاده كوه  منتهي ميشود. آبشار اين دره كه حدود 15 متر ارتفاع دارد معروف است . وجود بيشهزار و رودخانه درعمق دره هاي سلسله جبال الوند زيبايي هاي گردشگاهي آن را دو چندان كرده است.

 

درياچه پشت سد اكباتان

تنها درياچه استان درياچه سد اكباتان است كه در 9 كيلومتري جنوب شرقي شهر همدان واقع شده است. وسعت اين درياچه حدود 60 هكتار و حداكثر و حداقل عمق آن به ترتيب 32و 18 متر گزارش شده است .

 

دوستان واسه خوندن مطالب بیشتر راجع به شهر همدان به تالار گفتمان وب سایت انجمن معماری ایران مراجعه کنند.

واسه دیدن عکس های بیشتر از سفر و همینطور قرار دادن عکس های خودشون به انجمن دانشجويان سماء مراجعه کنند.