تپه واوان
اين تپه در كنار شهرك «واوان» قرار دارد. طبق مطالعات انجام شده تپه واوان جزو غار تهران بود و دروازه غار تهران به اين تپه منتهي ميشد. آنچه در اين تپه كشف شده بنايي است كه 14 اتاق منظم دارد. شكل اتاقها نشان ميدهد كه اين بنا به مردم عادي تعلق نداشت و به احتمال زياد بنايي نظامي يا دولتي بود. درهاي ورودي اتاقهاي بنا از يك جهت باز ميشود. اتاقها داراي ديوار مشترك هستند و اندازه آنها نيز يكسان است
گورستان باستانی قیطریه
مجموعه تپه های قیطریهدر شمال تهران و در دامنه رشته جبال البرز واقع است. این تپه ها از چین و شکن ها و پستی بلندی های به هم پیوسته و موازی تشکیل شده اند. در گذشته قیطریه روستای کوچکی از بخش شمیران شهرستان تهران به شمار می رفت و تهران و شمیران هر دو قریه هایی از قرای شهرری بودند. جمع مساحت محوطه کاوش شده در این تپه ، بیش از 5000 متر مربع است که در ترانشه ها و گمانه ها تعدادی گور باستانی و تعدادی ظروف سفالی از این گورها که بالغ بر 2500 قطع هستند به دست آمد
کاروانسرای فتحعلی
کاروانسرای فتحعلی شاهی رباط کریمدر مسیر جاده تهران – ساوه قرار گرفته و به سبک دو ایوانی است. ورودی کاروانسرا از ایوان غربی است. ایوان شرقی به عنوان شاه نشین کاربرد داشت. این کاروانسرا دارای یک حیاط مرکزی با اتاق هایی ایوان دار است که دور تا دور این حیاط احداث شده اند. در پشت اتاق ها سالن های طولانی به عنوان بارانداز تعبیه شده که دسترسی به آنها از طریق ورودی هایی که چهار کنج حیاط قرار دارد، میّسر است. مصالح به کار رفته در این بنا سنگ ، آجر ، ملات گل و گچ است و تنها تزئینات کاروانسرا آجرکاری است.کاروانسرای رباط کریم دارای دو کتیبه است که روی یکی از آنها تاریخ 1240 هـ . ق و نام بانی «آقا کمال» حک شده است.
پل آبرسان ورامینک
پل آب رسان ورامینک بنای است آجری به طول 26،عرض1/2 و ارتفاع 6 متر در حال حاضر این پل یک چشمه طاق مرکزی به عرض دهانه 2/3 متر و آب راهی باریک بر فراز امتداد طولی خود دارد. به نظر می رسد این پل چشمه دیگری نزدیک به ساحل شرقی داشته است که اکنون تخریبی شده است . بدنه پل با عرض 210 سانتی متر متشکل از دو نمای آجری در طرفین و بخش میانی آن با خاک،شن و قطعات آجر پر شده است.ابعاد آجرهای بکار رفته (20×20×4)می باشد. سقف چشمه طاق مرکزی گهواره ای شکل است .آنچه به نظر میرسد این پل زمانی ساخته شده که رود خانه کرج و شاخه های آن دوران پر آبی را پشت سر می گذاشته اند. این پل در دوران قاجار و حتی پیش از آن ساخته شده است.
تپه جوقين
يكي از مهمترين آثار تاريخي منطقه شهريار قلعه يا تپه باستاني جوقين ميباشد كه به مناسبت نام دهكده مجاورش جوقين نام گرفته است.
تپه جوقين چون نگيني بر بستري از گل و گياه آرميده است، قلعهاي كهنسال و افسانهاي كه در عين عظمت و مجد بسيار ميتوان آن را يكي از ناشناختهترين بناهاي بازمانده از گذشتههاي بسيار دور در منطقه دانست. تپهاي وسيع كه با همه عوامل ويرانگر مقابله كرده و با همه عظمت و شكوه ديرينش استوار مانده است. چون بدين تپه مينگريم گويي هر ذره خاكش دهان گشاده و از تمدني كه درون خود نهفته دارد سخن ميگويد، تمدني كه چون خودش از عظمت و ابهت خاصي برخوردار بوده است. چنانكه از ظواهر امر قابل تشخيص ميباشد اين بناي باستاني داراي برجهايي بوده كه از همه نقاط تپه بلندتر بوده و بر تمامي نقاط اطراف احاطه داشته است. اين تپه باستاني تماماً از خشت و گل بوده و از زمانهاي دور گواهي ميدهد و علت اينكه چرا تاكنون اين تپه باستاني مورد كاوش و بررسي جدي قرار نگرفته بر همگان مبهم است. البته بايد يادآور شويم كه بخشي از آثار بدست آمده از اين تپه باستاني را در موزه ايران باستان ميتوان مشاهده نمود.
قصر بهرام
قصر بهرام در فاصله 50 کیلومتری جنوب پیشوای ورامین و در پارک ملی کویر قرار دارد برای ورود به این منطقه اخذ مجوز از سازمان حفاظت از محیط زیست الزامی است . در منطقه جنوب شرقی قصر , سیاه کوه با ارتفاع 1865 متر قرار دارد . قصر بهرام کاروانسرای مربع شکل متعلق به عهد صفویه می باشد که از دیوارهای بلند با چهار برج نیم دایره تشکیل شده است. این کاروانسرا به دستور شاه عباس صفوی و بر سر سه راهی اصفهان، خراسان و مازندران بنا نهاده شده است. قصر بهرام از سنگ ساخته شده و دارای 4 ایوان و 24 حجره می باشد. شترخوانها یا اصطبلهای این کاروانسرا به گونه ای تعبیه شده اند که کاملا در پشت اتاقها قرار می گیرند.
کاروانسرای شاه عباسی کرج
کاروانسرای شاه عباسی کرج در شاهراه ارتباطی شرق به غرب ایران در دوران باستان ، یعنی خراسان به قزوین قرار دارد. این بنا متعلق به دوران صفوی است و به سبک چهار ایوانی ساخته شده ؛ مساحت کل بنا 3000 متر مربع و مساحت حیاط مرکزی 900 متر مربع است. ورودی کاروانسرا از ایوان شمالی است. دور تا دور حیاط مرکزی آن 21 حجره ایواندار برای استراحت مسافرین تعبیه گردیده؛ همچنین 5 بارانداز برای نگهداری کالا و استقرار همراهان و نگهبانان کاروان ها طراحی شده است.
سلام
از آذربایجان شروع کردیم تا رسیدیم به پایتخت. البته این پست فقط به خود شهر تهران مربوطه. در پست بعدی راجع به بناهای تاریخی استان تهران می نویسم.
برج آزادی
بنای میدان آزادی (شهیاد سابق) یکی از بناهای معروف تهران در عصر پهلوی است. برج شهیاد به یادبود دو هزار و پانصدمین سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران بر پا گردید و در تاریخ ۲۴ مهرماه سال ۱۳۵۰ ، ازآن پردهبرداری شد. طراح و ناظر این برج، مهندس حسین امانت بوده است.
در ساختمان این برج نهایت دقت و ظرافت به عمل آمده و بهترین نمونه معماری تلفیقی ایرانی و اسلامی است.مجموعه فرهنگی آزادی، متشکل از چند بخش در طبقه تحتانی برج آزادی قرار دارد و شامل موزه، کتابخانه، واحد سمعی و بصری، سالن نمایشگاه، سالن اجتماعات ،سالن برگزاری کنسرت و کنفرانس است. مجموعه فرهنگی با ۵۰۰۰ مترمربع در بر گیرنده برج اصلی نیز هست. کتابخانه مجموعه، با مساحتی حدود ۲۷۱۵ مترمربع و بیش از ۵۰۰۰۰ جلد کتاب، بسیار مجهز است و کتابخانه محققان و مؤلفان نیز، با مساحت ۲۴۳ مترمربع، مکانی است که از طریق ۳۰ دستگاه کامپیوتر به شبکههای اطلاعرسانی داخلی و خارجی متصل است.
سر در باغ ملی
سر در باغ ملی عمارتی ساخته شده در سال 1340 ه.ق می باشد که بر سکوی عمارت دیگری در همین مکان و با شمایلی نه چندان بی شباهت با بنای اولیه ساخته گردید. در شمال دروازه ، میدانی بود که تمرینات نظامی قشون ، در عهد قاجار در آن انجام می پذیرفت و به میدان مشق شهرت داشت ؛ به دستور رضاشاه دروازه قدیم تخریب و در جای آن عمارت فعلی بنا شد.
میدان باغ ملی بعدها با ساخته شدن عمارت های دولتی در آن رفته رفته موجودیت باغ مانند خود را از دست داد و با ساخته شدن ساختمان های شهربانی کل کشور ، ساختمان شرکت نفت ، وزارت خارجه و پست به صورت مرکز ساختمان های اداری درآمد و از آن میدان تنها عمارت سردر باقی ماند و نام آن سینه به سینه با نام باغ ملی تداوم یافت. بر دروازه های عمارت سردر باغ ملی یک سال پس از اتمام بنا ، درهایی نصب شد که بسیار باشکوه و زیبا بودند و خوشبختانه با گذشت زمان و بی مهری آن ، هنوز هرچند با پذیرش آسیب هایی پا برجا مانده اند
دروازه قزوین
مشهورترین و معروف ترین دروازه تهران عصر قاجار را می توان دروازه قزوین نامید . این دروازه شهرت خود را مدیون سفر اروپاییان و جهانگردانی است که به تهران سفر کردند و به دلیل آن که تقریبا همه آنها از این دروازه وارد شهر می شدند ، برای همین در سفرنامه های خود از آن بسیار یاد کرده اند. محل این دروازه در حال حاضر تقریبا ابتدای خیابان قزوین کنونی بوده است که در حدود یک سال است شهرداری تهران تصمیم به بازسازی این دروازه قدیمی را در میدان قزوین کمی پایین تر از محل اصلی آن گرفته است و در حال حاضر به صورت زیبایی این دروازه و ارگ دور آن بازسازی شده است. این دروازه به دلیل آن که اول جاده قزوین و رشت به حساب می آمده است به این نام شهرت پیدا کرده است .
کلیسای سرکیس مقدس
کلیسای سرکیس مقدس، واقع در ابتدای خیابان استاد نجاتاللهی، دومین خلیفهگری ارامنه پس از کلیسای حضرت مریم در تهران است. مارکار سرکیسیان بنای کلیسا را با هزینه شخصی و به یاد همسرش ساخت و سپس آن را به خلیفهگری اهدا کرد.
مراسم تقدیس کلیسا را خورن اول، پیشوای مذهبی ارامنه، وابسته به دستگاه جاثلیقی، انجام داد و کلیسا را به نام سرکیس مقدس تقدیس کرد.
کلیسای سرکیس مقدس هرچند بهرهای از کلیساهای اروپایی عصر گوتیک ندارد، با گنبد کشیده و سفید و صلیب بالای آن نماد آیین مسیح در تهران است. دو ناقوس در دو طرف گنبد هست که طنین آن روزهای یکشنبه مؤمنان مسیحی را به عبادت و سپاسگزاری فرا میخواند.
بر دیواره بالای محراب که در شرق کلیسا قرار دارد، تابلوی نقاشی لحظه معراج حضرت مسیح فضای روحانی خاصی به این کلیسا بخشیده است. بقیه دیوارها نیز با بهرهگیری از روایت ها و پندهای حضرت عیسی، تزیین شدهاند.
در محوطه کلیسا نیز تندیس یادمان قتل عام ارامنه در ۱۵ آوریل سال ۱۹۱۵ م، بنا شده است. مزار عالی جناب اسقف اعظم مانوکیان نیز، تنها مقبره موجود، در صحن کلیسا است
مسجد سپهسالار
در سال ۱۲۹۶ ه.ق، میرزا حسین خان سپهسالار دستور ساخت مسجدی را داد که اکنون، از زیباترین بناهای شهر تهران به شمار میرود. طراحی مسجد را ممتحنالدوله به عهده گرفت و معمار آن حاج حسن قمی بود. طراحی این مسجد با الهام از بهترین نمونههای پیش از آن، همچون مسجد سید و مسجد حکیم اصفهان، تحول یافته است. گنبدخانه مسجد سپهسالار تحولی در معماری مساجد به شمار میرود. چلیپای بزرگی با ابعاد ۴۵ * ۴۵ متر گنبد اصلی را با دهانه ۱۵ متر در مرکز قرار داده است. در قسمت جنوبی، بیننده فضای بزرگ بدون ستونی را میبیند. سبکی این فضا را حتی، جرزهای عظیمی که گنبد روی آن قرار گرفته مخدوش نمیسازد. چهار گنبد کاربندی با قاعده مستطیل، بالهای چلیپا را پوشش دادهاند. در نمای بیرونی نیز این چهار گنبد سلسله مراتبی در حرکت به سمت گنبد اصلی با ارتفاع ۲۵ متر به وجود می آورد.
کاخ گلستان
مجموعه کاخ گلستان، یادگاری به جای مانده از ارگ تاریخی تهران محل اقامت شاهان سلسله قاجار و از زیباترین و کهنترین بناهای پایتخت دویست ساله ایران می باشد. این بنا روزگاری همانند نگینی در میان این ارگ می درخشید . کهنترین بناهای موجود در مجموعه گلستان، ایوان تخت مرمر و خلوت کریمخانی متعلق به دوران کریمخان زند است. در دوران رضا شاه پهلوی، بخشهای بزرگی از ارگ تهران، از جمله حصار دور آن، سردر باب عالی، ساختمان دفتر استیفا، نگارخانه، تکیه دولت، نارنجستان، باغ گلشن و ساختمانهای اندرونی تخریب شد. محل سکونت شاه به سعدآباد وسپس در دوران محمد رضا شاه پهلوی به نیاوران منتقل و مجموعه گلستان به محل پذیرایی از میهمانان خارجی تبدیل گردید.پس از انقلاب مجموعه گلستان همچون اغلب عمارات سلطنتی دیگر بصورت موزه در آمد تا همگان بتوانند از آن دیدن کرده و از تماشای زیباییهای حاصل فکر و دست هنرمندان و صنعتگران ایرانی بهره برند .
کاخ سعد آباد
در پهنه پر طراوت كوهپايه هاي توچال و دره سرسبز دربند, بخش دل انگيزي از شمال شهر تهران شكل مي گيرد كه مجموعه سعدآباد با يك ميليون و صد هزارمترمربع وسعت دراين گستره غنوده است.
هيجده كاخ كوچك و بزرگ از دوره هاي قاجاريه و پهلوي در سعدآباد وجود دارند كه چون در نظر است در شماره هاي آينده اين نشريه , درباره هر يك از آنها به صورت مشروح , مطالبي آورده شود در اين شماره فقط به ذكر نام آنها بسنده مي كنيم .
1- كاخ احمدشاهي (در اختيار بسيج خواهران) .
2- كاخ شهوند (كاخ موزه سبز فعلي) .
3- كاخ سفيد (كاخ موزه ملت).
4- كاخ اختصاصي (موزه تاريخ طبيعي سابق در حال حاضر در اختيـار نهاد رياســت جمهوري) .
5- كاخ اسود (سياه) موزه هنرهاي زيبا فعلي .
6- كاخ شمس (موزه مردم شناسي) .
7- كاخ اشرف (موزه ظروف و صنایع دستی) .
8- كاخ غلامرضا (ساختمان تبصره 36) .
9- كاخ ملكه مادر (ســــاختمان جمهوري) .
10- كاخ احمدرضا (در اختيار نهاد) .
11- ساختمان عبدالرضا (امور اداري سعدآباد) .
12- كاخ بهمن پهلوي پسر غلامرضا (ساختمان یونسکو) .
13- كاخ شهرام پسر اشرف (موزه نظامي) .
14- كاخ فريده ديبا (موزه آفرینشهای هنری) .
15- كاخ قديم وليعهد رضا پهلوي (موزه بهزاد).
16- کاخ جدید وليعهد رضا پهلوي (موزه دفینه سابق و در اختیار نهاد)
17- كاخ فرحناز و عليرضا فرزندان محمدرضا شاه( موزه خط و كتابت ميرعماد).
18- كاخ ليلا (موزه آبكار)
سلام
راستش میخواستم زودتر بیامو یک پست بذارم ولی با مطالب خوبی که خانم مهندس گذاشته بودن دلم نیومد که این کارو بکنم
دژ برازجان (سرای مُشیر)
در مقابل میدان اصلی شهر برازجان که به میدان شهرداری معروف می باشد بنای بسیار معتبر ومستحکمی به نام «دژ» قرار دارد که از ابنیه باشکوه دوره قاجاریه به شمار می رود ودر سال 1288 ه.ق مطابق با سال 1250 ه.ش بنا به دستور یکی از نیکوکاران به نام «حاج میرزا ابوالحسن خان مشیرالملک شیرازی» با هزینه ای معادل چهل هزار تومان به پول آن زمان و با معماری استادانه مرحوم «حاج محمد رحیم شیرازی» ساخته شده است.
سبک بنای این ساختمان عظیم که در اصل کاروانسرایی بوده متعلق به دوره قاجاریه می باشد وبا طرز بسیار باشکوهی ساخته شده بطوری که دیدن آن انسان را به تعجب وا می دارد. مصالحی که در ساختن این کاروانسرای بزرگ به کار رفته تماما از سنگ وساروج و دیوارها وکف ساختمان از تخته سنگ های بزرگ وکوچک پوشیده شده ودارای چهار برج مرتفع با کوشک های متعدد می باشد. این بنای عظیم که در سراسر استانهای فارس وبوشهر نمونه آن کمتر به چشم می خورد الحق با هنرمندی واستادی بسیار عالی ساخته شده است به طوری که پس از گذشت یک قرن وربع همچنان استوار وپا برجای باقی مانده است.
آتشکده خورموج
آتشکده خورموج یا آتشکده کوه مند از آثار باستانی و مهم دشتی است که در دامنه کوه مند و به فاصله ۳۰ کیلومتری خورموج ، غرب روستای زایر عباسی قرار دارد. در ارتفاع سنگی مشرف به رودخانه خشکی که بستر رودخانه قدیمی است آثار حجاری و کوه تراشی در دل صخره وجود دارد از بستر رودخانه راهی به ارتفاع ۶۰ متر که اولین مدخل آتشکدهاست، کشیده شدهاست
ریشهر
ریشهر (بوشهر) ، واقع در شهرستان بندر بوشهر یکی از آثارهای تاریخی و از نقاط دیدنی بوشهر است
کاخ بردکسیاه
«کاخ بردکسیاه» کاخی مربوط به عصرهخامنشی است، ودر ۱۲ کیلومتری شهر برازجان واقع شدهاست، این کاخ در حاشیه رودخانه دالکی قرار دارد، و بعد از کاخ کوروش بنا شده و فاقد ظرافتها و ترکیب خاص رنگهای سیاه و سفید کاخهای برازجان و پاسارگاد است
معمولاً آن چه در بررسي يک بنا به عنوان اثري معمارانه مورد توجه قرار مي گيرد بحث جنبه هاي مادي و فضاي کالبدي و شکل دهنده به آن اثر معماري است؛ حال آن که در بررسي اثري معماري در اصفهان اين تصوير بهشت مي توان با نگاهي معناگرا نه تنها به دنبال تکامل کالبدي و شکل گيري بنا، بلکه در جست وجوي ريشه هاي شکل گيري پيوند کالبد و معنا و کيفيت اين ارتباط در دنياي عرفان نيز بود. نکته حائز اهميت در ديدگاه معمار عارف و صوفي بازسازي تصوير بهشت و جهان ماوراء در همه فضاهاي معماري چه در معابر، چه در مساجد و چه در خانه ها و همه جاي ديگر است. «تلاش معمار همواره بر اين است که همه جا را به رنگ آن انديشه اصلي مرکزي خويش در آورد و خاک فقير را به فضايي ماورايي شبيه سازد. آن فضايي که او با آن انس ازلي داشته است فضايي که مادي و خاطره يي از آن جهان است، انسان از آن هبوط کرده و هميشه تمامي انديشه و تفکراتش در پي بازگشت به آن و رهايي از قفس اين جهاني بوده است. فضايي کامل و متعالي و بي زمان.»
ما همه اجزاي آدم بوده ايم
در بهشت اين لحن ها بشنوده ايم
گرچه بر ما ريخت آب و گل شکي
يادمان آيد از آنها چيزکي
در اين راه آن چه معمار را براي رسيدن به اين هدف و بازسازي تصويري درخور از بهشت ياري مي کند به کارگيري زباني نمادين و استعاري براي انتقال پيام معنوي دنياي عرفان است.
به بيان ديگر خلوص و شفافيت فضاهاي معماري عصر صفوي و مکتب اصفهان، معمار را بر آن داشته تا با استفاده از آب نماي مرکزي علاوه بر اعلام حضور زاينده رود در نزديکي، با نمايش تصوير مجازي از حجم اصلي بنا که خود در پرسپکتيو و اندکي در دوردست واقع شده تقارني را که در امتداد محور طولي عرضه داشته با کمک آب نما به بعد سوم برده و در اين حال بيننده را با خود و اثر معماري تنها مي گذارد و او را به درون ساختمان دعوت مي کند.
تاکيد بر تقارن و تقويت آن در محورهاي گوناگون نشان دهنده پايبند بودن احمدي به اصول معماري سنتي ايران به ويژه معماري صفوي و مکتب اصفهان است. پس معماري سنتي به معني شيوه ساختمان سازي از نظر شکلي، ساختاري و مفهومي منبع الهام قرار مي گيرد ولي در اين جا به سنت نه به صورت کاربردي بلکه با ديدگاهي پست مدرن نگريسته مي شود و جنبه مفهومي و نمادين آن بيشتر مورد توجه قرار مي گيرد.
آن چه به سنت تعبير مي شود به هيچ وجه پيروي از راه و روشي ويژه که مشمول زمان و مکان مي شود يا حفظ وضع پيشين و قرار گرفتن در حصاري از انديشه هاي قديمي نيست بلکه آن گونه که دکتر «سيدحسين نصر» تعريف مي کند؛ «امروزه هيچ چيز بهنگام تر از آن حقيقت ازلي، از آن پيامي نيست که از سنت مي آيد و مقتضاي حال است چرا که همواره مقتضي بوده است چنين پيامي تعلق به اکنون دارد که هميشه بوده است و خواهد بود. سخن از سنت، سخن از اصول تبديل ناپذيري است با منشاء آسماني و سخن از کاربردشان در مقاطع مختلف از زمان و مکان.»به بيان ديگر معمار با استفاده از زبان نماد ها به بيان صور نمادين که جنبه هاي محسوسي از واقعيت ماوراي طبيعي اشيا هستند مي پردازد، ترجماني از مفاهيم دنياي عرفان در عالم خاکي. در حقيقت او صوري را به تصوير مي کشد که موجوديت خود را دارند؛ خواه انسان از آنها باخبر باشد يا نباشد، نمادهايي که به دست انسان ساخته نمي شوند بلکه او را دگرگون مي کنند.
همان گونه که ذکر شد هرچند اين مجموعه به تازگي مورد بهره برداري قرار گرفته است ولي آغاز طراحي آن به اواخر دهه 60 بازمي گردد. احمدي خود دراين باره مي گويد که در آن سال ها معمار جواني بوده است که تحت تاثير اساتيد بزرگ معماري ايران هم چون نادر اردلان و کامران ديبا گونه يي معماري مفهوم گرای با گرايشات عرفاني را دنبال مي کرده است.
از ديدگاه اردلان معماري به عنوان يک پديده در نظام وحدت گراي جامعه سنتي نشان دهنده اصل وحدت است. او بر اين عقيده است که مبناي شناخت و درک معماري سنتي اسلامي ريشه در رابطه بين کيهان، انسان و معماري دارد؛ «به عبارتي ديگر از ديد سنتي انسان و کيهان خود محصول هنر قدسي اند، انسان، کيهان و معماري قدسي از حيث واقعيت هستي شناسي شان نهايتاً وابسته به ذات الهي اند.»
پس معمار بار ديگر سعي مي کند با استفاده از عناصر معماري تصوير ذهني خود را از عالم ديگر در دنياي مادي انعکاس دهد. احمدي خود دراين باره مي گويد؛ «از نظر من پروژه اين گونه اتفاق مي افتد؛ گويي جرعه يي آسماني از کيهان در مرکز پروژه در آن هشت ضلعي که نمادي خاکي از بهشت است فرو مي افتد؛ درست مانند سنگي که در آب مي افتد و موج ايجاد مي کند، صورت گيري يا تجلي مادي اين اثر کيهاني در واقع امواجي است که آمفي تئاتر را ايجاد کرده که به سمت آسمان حرکت مي کند. در واقع نوعي معاشقه و يا تعامل بين زمين و آسمان، کيهان يا عالم صورت با عالم مثال.»
قطره يي از کيهان عالمي که کره خاکي و انسان در آن جاي گرفته اند بر جايگاه زندگي او فرود آمده، انسان پيوندي را ميان خود و آسمان يا فضاي بي کرانه احساس مي کند. گويي معمار تلاش مي کند راهي براي عروج از عالم خاک به فضاي برتر و پرمعناتر بيابد و از تغييرات و دگرگوني هاي اين جهاني آزاد شود.
از نظر کاربردي نيز چنين است، تراکم و غلظت کاربري هاي مجموعه از مرکز به بيرون کاهش مي يابد. به بيان ديگر فضاي تهي که در مرکز پروژه قرار گرفته و تالارها را در خود جاي داده تاثير خود را بر اطراف نيز گذاشته و لبه ها را نيز بي ماده و شفاف کرده است. تا آنجا که در بخش مجاور با خيابان رواق نيز حذف شده و ساختمان از طريق دروازه ورودي با پياده رو شهري ترکيب مي شود. ساختمان از طريق هفت دروازه که از نظر مقياس نيز بر آنها تاکيد شده است به فضاي پيرامون خود متصل مي شود. در واقع دروازه ها اولين فضا در الگوي بنيادي اتصال، انتقال و وصول هستند. استفاده هوشمندانه از هفت دروازه و تاکيد بر آنها شايد اشارتي است بر هفت دروازه بهشت موعود، استعاره يي ديگر از مفهومي آن جهاني، انعکاسي ديگر از عالم مثال در عالم خاک. «از ديدگاه استيرلين سرچشمه وجوه نمادين اندام هاي کالبدي در معماري ايران در عالم مثال يا عالم ملکوت ديده مي شود.»
در اين جا آب نما نيز نه تنها مکاني براي به نمايش گذاشتن و نگهداري آب و محلي براي نشستن در اطراف آن بلکه از ديدگاه عرفاني آينه يي است براي تصوير کردن و انعکاس عناصري که دورادور حياط جاي گرفته اند.
آن چه در سازماندهي کلي مجموعه شاخص است، هندسه بسيار قوي و ترکيب آن با تقارن است. مفاهيمي که در مطالعه فضاي معماري و نظام کالبدي در معماري سنتي نيز ديده مي شوند در واقع کاربرد هندسه برخاسته از عمق اعتقاد و بينش معناگرايانه يي است که معمار سنتي براي دستيابي به مفاهيم ارزشي عقيدتي و بازيابي تبلور آن در شکل مادي و قالبي معمارانه به کار مي گيرد. به بيان ديگر هندسه به عنوان عاملي وحدت بخش به کار گرفته مي شود تا کليه ارکان بنيادين معماري از قبيل فضا، شکل، سطح، رنگ و ماده را به نظم درآورد. «در معماري سنتي هندسه محدود به جنبه هاي کم و بيش کمي نيست بلکه جنبه کيفي دارد که در قوانين تناسب و هماهنگي نمايان است و توسط آن يک بنا وحدت تقريباً بي مانند خود را به دست مي آورد.»
در طرح مرکز فرهنگي سينمايي ناگفته ها و عجايب رازآلود هم زمان با فرو بردن بيننده در تجربه يي ناخودآگاه آشکار مي شوند. آن جا که به زيباترين وجه معماري سنتي ايران يعني توجه به چهار عنصر نور، باد، آب، خاک و تفکر ديرينه و اسطوره يي فرهنگ ايراني پرداخته مي شود. اين جريان نيرومند فکري ريشه در تفکرات فيلسوف بزرگ سهروردي و فلسفه اشراق دارد.در اين ميان آب نوع مادي عنصري است که مي تواند با نور ترکيب شود و از آنجا که توانايي عبور نور و روشنايي را از خود دارد به عنصري مقدس تبديل شده است. آب و نور به مثابه عناصر هويت بخش با يکديگر ترکيب مي شوند و بنيان فضايي زيبايي در معماري را پايه ريزي مي کنند که حوض خانه نام دارد. در واقع حوض خانه معبدي مهري است مربوط به آناهيتا و مهر و تمام هنر معمار سنتي ترکيب آب و نور در اين فضاست. اين تدبير نيز هوشمندانه در طراحي فضاهاي داخلي مجموعه به کار گرفته شده است و موجب رساندن نور به فضاهايي که در زير سطح زمين جاي گرفته اند از قبيل رستوران و گالري ها مي شود.
فضاي هشت ضلعي مرکزي علاوه بر اينکه از نظر محل قرارگيري در مرکز پروژه قرار دارد به نوعي نقطه شروع حرکت بازديدکننده و کاربران مجموعه نيز هست. هندسه قوي، حضور آب و ترکيب شدن آن با نوري که از پل هاي شفافي که به اين فضا ختم مي شود و گذر مي کند فضايي مشابه سربينه حمام هاي سنتي ايجاد مي کند که آنها نيز خود مرکز رويدادها و اتفاقات مهم اجتماعي بوده اند.
عنصر با اهميت ديگري که در طراحي مجموعه مورد تاکيد قرار گرفته است پل است، عنصري که در فرهنگ ايراني و اسلامي به مثابه گذرگاه و جداکننده پاکي و پليدي است در اينجا نيز به ياري معماري معنا گرا آمده است تا صورتي خاکي از گذرگاهي بر پاکي و آب باشد يا گذري شفاف براي انتقال به فضاي اصلي. به بيان ديگر سفر معنوي روح که آغازش تطهير و تزکيه و پايانش اشراق بود. در اينجا و با پيروي از الگوي بنيادين اتصال، انتقال و وصول صورتي نمادين به خود مي گيرد. انسان با ورود از دروازه (اتصال) و گذر از پل (انتقال) و رسيدن به فضاي مرکزي تهي شده که به سمت آسمان در حال عروج است به وصل مي رسد. در اينجا معمار با عدم استفاده از رنگي ويژه و يا خاص بر خلوص فضاي معماري اش افزوده است آن چه به عنوان رنگ در طرح استفاده شده است طيفي از بي رنگي است که با نور ترکيب مي شود و رنگ هايي زيبا در ذهن ناظر پديد مي آورد.
آن چه به عنوان آخرين نکته بايد در مورد پروژه مرکز فرهنگي سينمايي اصفهان ذکر شود نقشي است که اين فضاي فرهنگي در شهر به عنوان فضاي شهري ايفا مي کند. «در تفکر عرفاني بنا به عنوان قطعه يي سرگردان نيست که روي سطحي قرار داده شده باشد بلکه در بافت شهري گنجانده شده است.» ارتفاع کم ساختمان و قرارگيري بخش عمده فضاها در داخل زمين مکان يابي مناسب ورودي ها در اطراف پروژه، باز بودن ضلع مجاور خيابان براي ورود عابرين، محل هايي براي نشستن در کنار آب نما، اختصاص بيش از نيمي از سطح پروژه براي استفاده آزاد عمومي و به کارگيري عناصر طبيعي و مصنوعي دعوت کننده به داخل اين مرکز را يک فضاي شهري درخور در مجاور رودخانه زاينده تبديل کرده است. آن چه اين مجموعه فرهنگي را به فضا و مکاني پويا تبديل مي کند جايگزيني آن در سلسله مراتبي از فضاهاي عمومي و نيمه عمومي، ايستا و پويا، فضاي باز و سرپوشيده خطي و گردهم آورنده با مقياس هاي کوچک و بزرگ و با عملکرد هاي متنوع اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي است که موجب القاي حس تداوم، تنوع و تحرک فضايي در استفاده کنندگاني است که با اهداف مختلف قدم در آن نهاده اند.
تصاوير بيشتر از اين مجموعه رو مي تونين از باشگاه مهندسان ايران ببينين.
مركز فرهنگي دزفول:
مرکز فرهنگی سینمائی دزفول عمدتا از چهار بخش متمایز تشکیل شده است که به ترتیب اولویت و اهمیت عبارتند از:
اين سري از پستها رو به فرمايش جناب مهندس كريمي گذاشتم.اون طوري كه فرموده بودن طرح اين ترم دانشجوهاي خوبشون راجع به مركز فرهنگي هستش.اميدوارم اطلاعات پراكنده اي كه در اين چند پست هست براي آشنايي با نمونه هاي موجود مراكز فرهنگي و فرهنگسراها كمك كوچيكي باشه.
بخشي از اطلاعات موجود نوشتاريه.بخشيش هم تصاويري از نمونه هاي موجود هست.بخش ديگه اي هم يه سري لينك از موضوعات مرتبط هست.
فرهنگسراي نياوران
تاريخچه :
اين بنا توسط آقای کامران ديبا و همکارانش صورت گرفته است. ساخت اين بنا در تاريخ 1355شروع و در سال 1356 به اتمام رسيد. کل فضاي مجموعه نیاوران 110 هزار متر مربع است و زير بنای ساختمان 10 هزار متر مربع می باشد. اين مکان از سال 1364 تا 1374 به عنوان دانشکده هنر و زير نظر وزارت ارشاد فعالیت نموده و در سال 1374 با عنوان رسمی فرهنگسرا شروع به کار کرد. در حال حاضر رياست اين مجموعه بر عهده جناب آقای دکتر سيدمحمد فدوی می باشد .
بررسی از نظر اقليم :
فرهنگسرای نیاوران به لحاظ اقليم در موقعيت معتدل کوهستانی می باشد در اين اقليم به علت وجود بادهای شمال معماری فرهنگسرا به صورت شرق و غرب طراحی شده است.
نورگيری اين بنا از 4 طرف صورت می گيرد.گر چه ساختمان نیاوران به صورت قسمتهای مجزا طراحی شده و بعد در کنار هم قرار گرفته اما با بداعت های خاص طراح توانستند،ارتباطی صحيح و جستجوگر میان دو ساختمان بوجود آید.
بررسی بنا :
سازه اين بنا از بتون مسلح می باشد .در زیبا شناختی اين ساختمان طراح با ترکیبی میان بافت( بتون و سنگ ) ، فرم ( ساده هندسی ) و سنت ( سنتهای ايرانی ) توانسته ساختاري جدید از معماری سنتی و مدرن خلق نماید.
ورودی :
سر در ورودی اين بنا، به صورت متقارن می باشد. اين سر در به عنوان پيش ورودی برای دسترسی به درب اصلی فرهنگسرا می باشد. سر درفوق بر گرفته ازساختار فضای هشتی در معماری سنتی می باشد.
سمت راست درب ورودی اتاق نگهبانی قرار دارد. دسترسی به ساختمانهای اصلی از طريق پله ها صورت می گيرد. وجود دو عامل بعدی سکوها و شمشادهادر دو طرف پله ها عمل هدايت مخاطب به سمت ساختمان اصلی را به عهده دارد.
برای ورود به حياط مرکزی مخاطب مقيد به گذشتن از زير قالب سنتی که به شکل سر در ورودی است می باشد.
حياط مرکزی يکی ديگر از نمودهای سنتی است که در اين بنا استفاده شده است. اين قسمت دارای دو آب نما و دو باغچه می باشد و تمامی دربهای مختلف ساختمان به سمت حيای مرکزی باز می شود.
در حياط مرکزی دو ساختمان مشاهده می شود :
سمت چپ ( ساختمان شماره 1) که شامل 2 طبقه می باشد:
طبقه اول سالن آمفی تئاتر که بعنوان سالن سينما از آن استفاده می شود.
آمفی تئاتر : سالن آمفی تئاتر شامل سه قسمت اصلی است.
پذيرش
خروجی ها
سن اصلی
اين مکان دارای يک ورودی يا سراسرست که يک حسن برای آن تلقی می گردد.زيرا افرادی که می خواهند به بيرون از آمفی تئاتر بروند ابتدا به يک هال انتظار وارد شده و سپس به محيط بيرون هدایت می شوند .
اتاق پروژکتور سالن مجهز به ديوارها و سقفهای مقاوم در برابر آتش سوزی می باشد و يک اتاق برای برق اضطراری و ترانسفورماتور در زير آريتوريم طراحی شده است.طول سن آمفی تئاتر تقريبا" دو برابر عرض است واز شيب طبيعی زمين برای شيب آمفی تئاتر استفاده شده است .
طبقه دوم : اتاق رئيس و معاونين
سمت راست ( ساختمان شماره 2) بوسيله چند پله به طرف در ورودی نگارخانه و بخش اداری می رسد.
نگارخانه :
از حیاط مرکزی بوسيله چند پله به طرف در ورودی نگارخانه هدايت می شويم.
قبل از ورود به نگارخانه يک هشتی وجود دارد که هم به رستوران و هم به کتابخانه راه دارد.
برای ورود به نگارخانه از یک راهروی چرخشی ، هدايت کننده به طرف جلو استفاده شده که ازآن به عنوان بخشی از نگارخانه استفاده می شود و فضای مفيدی نيز برای نگارخانه ايجاد کرده است .ساختار چرخشی راهرو باعث شده تا فاصله راهرو تا قسمت اداری کمتر احساس گردد.
نگارخانه از 5 نيم طبقه تشکيل شده که از 3 نيم طبقه آن به عنوان سالن اصلی استفاده می شود.
بخش اداری :
بخش فوق از 3 طبقه مجزا تشکیل شده است.
طبقه همکف : شامل اتاق تايپيستها و طبقه دوم و سوم ، شامل بخشهای مالی، اداری، موسيقی، کامپيوتر و مدیریتهای فرهنگسرا و مشاورین می باشد که همگی توسط پارتيشنهای شيشه ای از هم جدا شده است . لازم به تذکر است که قسمت اداری به قسمتهای ديگر فرهنگسرا اشراف ندارد.
رستوران :
فضای رستوران در دو طبقه پیش بینی شده که دسترسی به آن از سه بخش ساختمان امکان پذیر می باشد: 1- حياط مرکزی 2- ورودی نگارخانه 3- کتابخانه
سالن گوشه :
سالن فوق در انتهای حياط مرکزی و بين دو ساختمان قرار گرفته به طوری که ،توانستند اين دو ساختمان را به هم متصل کند. اين سالن جهت برگزاری فعاليتهای گوناگون هنری آماده سازی شده است.
کتابخانه :
فضای کتابخانه شامل : 1- ورودی 2- هال ورودی 3- قسمت کاتالوگ 4- مراجعه و تحويل 5- مخزن کتاب 6- سالن مطالعه
آرايش داخلی اين مجموعه به نحوی است که خوانندگان می توانند به آنچه می خواهند دست پيدا کنند و احساس آرامش بنمايند.
کتابخانه شامل کتابهای تخصصی هنر بوده و برای استفاده هنرجويان و اساتيد هنر می باشد .
دژ بهرام چوبینه
دژ بهرام چوبینه واقع در تنگ بهرام چوبینه در فاصله ۱۴ کیلومتری جنوب شرقی دره شهردر استان ایلام قرار گرفته است. در مسیر این دره از رشته عظیم کبیر کوه آثار بسیاری شامل:پل و سد بهرام چوبین، دژ و قلعه، غار و سکونتگاه و برج های دیده بانی از ادوار گذشته به یادگار مانده است
آتشکده سیاهکل
آتشکده سیاهکل یا سه پا تنها آتشکده استان ایلام بود که تقریبا سالم می باشد. این اثر تاریخی در روستای سیاهکل از توابع شهرستان ایوان و در حاشیه رودخانه کنگیر ساخته شده است.
بنای آتشکده در مسیر راه باستانی قرار گرفته که آثار ساخت و سازهایی چون قلعه، محوطه و بنا در فواصل دور و نزدیک آن موجود می باشد. مصالح ساخت بنا قلوه سنگ و گچ نیم کوب بوده که چند فصل کار مرمتی و حفاظتی بر روی آن صورت گرفته است. بنای مذکور در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و مربوط به دوران ساسانی و متعاقبا قرون اولیه اسلامی می باشد.
شهر تاریخی سیروان
شهر تاریخی سیروان(شیروان)در حوزه شمالی استان ایلام و شمال شرقی شهر ایلام در دامنه های اطراف و لایه های زیرین سراب کلان واقع در شهرستان شیروان چرداول به صورت نیمه مدفون با بقایای آثار معماری ارزشمند قرار دارد .این شهر از جمله مراکز زیست محیطی باستانی است که در دوره های میانکوهی زاگرس واقع شده است.این شهر در دوران شکوه و عظمت خود مرکز ایالت ماسبذان از شهرهای مهم و آباد ایران در دوره ساسانی بوده و وجود پلهای و راه ها و محوطه ها و قلاع و سکونت گاههای باستانی در این محوطه گویای اهمیت این شهر است .مهمترین قلعه آثار این مجموعه سنگی مشرف بر شیروان مله گه ون است.
پل تاريخي گاوميشان
پل تاريخي "گاوميشان" واقع در شهرستان دره شهر يکي از قديمي ترين پلهاي تاريخي کشور متعلق به دوران ساساني است که بخشي از تاريخ کهن اين شهرستان را نمايان مي کند. به گزارش مهر، مورخان در مطالعه تاريخ کهن شهرستان دره شهر، اين شهرستان را اولين شهر دوران ساسانيان ناميده اند.
شهر تاريخي سيمره
شهر تاريخي سيمره يكي از شهرهاي تاريخي استان ايلام است كه در حاشيه غربي شهر دره شهر واقع شده است. طي ۹ فصل كاووش در اين شهر گچبريهاي منحصر به فردي از بناهاي اين شهر تاريخي بدست آمد كه در نوع خود بي نظرند. اين شهر مربوط به اواخر دوره ساساني و قرون اوليه اسلامي است و مركز ايالت مهرجانقذق يا مهرجانكدك بوده است.
آتشکده موشکان
آتشکده موشکان در فاصله 3 کیلومتری شهر سرابله قرا دارد که مربوط به دوران ساسانیان است.این آتشکده از ملات ساروج و سنگ ساخته شده است که در طول زمان بر اثر حوادث مختلف تخریب گردیده است که در سال 1382 زیرزمین آتشکده مذکور توسط اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان با طاق های قوسی شکل بازسازی گردیده است.
حمام قلعه پور اشرف
حمام قلعه پور اشرف در ضلع غربی قلعه پور اشرف در روستای شیخ مکان در شهرستان دره شهر قرار دارد.دارای پلان مربع شکل است.و شامل اماکن تودرتو با سالن و دالانهای رخت کن،حوضچه های آب سرد و گرم،دستشویی و انبار سوخت می باشد.مصالح ساخت آن هم شامل قلوه سنگهای نتراشیده و از گچ هم به عنوان ملات استفاده شده است و مربوط به دوران قاجاریه است.
سلام به همه
به به چه وبلاگ داغی روزی یه پست دوستان نویسنده می ذارن و ما رو از اطلاعات خوبشون بهره مند
می کنند.
این چه وضعیه ؟؟؟؟؟
ما هر وقت می یاییم به امید اینکه یه نفر یه پست گذاشته ولی خیر.
بازم به خودم
( با کسب اجازه از خانم میرزایی عزیز!
جا داره از ایشون (خانم میرزایی) به خاطر کار قشنگی که شروع کردن (معرفی آثار معماری ایران عزیز) تشکری بکنم هم از جانب خودم هم از جانب همه دوستانی که از این مطالب خوب استفاده می کنن و بهشون بگم واقعاْ هم آفرین به خودتون! 
فرصت بشه حتماْ بنده هم همراهیتون می کنم. یه مدت شما غایب بودین خانم میرزایی بزرگ ما تنها می نوشتیم حالا ما غایب شما بنویسین! 
)
(اصفهان شهر گنبدهای فیروزه ای)
ابيانه
روستاي تاريخي ابيانه در نزديكي شهر كاشان واقع است و داراي ويژگيهاي منحصر بفردي است كه باعث جذب گردشگران داخلي و خارجي شده است.
در اين روستا پشت بام هر خانه اي ممكن است حياط خانه اي ديگر و يا مسير كوچه اي باشد، ديوارهاي تمامي بناها با خاك سرخ مخلوط با كاه پوشش داده مي شود حتي ساختمان هاي جديد نيز از اين قانون پيروي مي كنند.
باغ فین
بنای اولیه باغ فین به قبل از اسلام و با تمدن سیلک پیوند خورده است که تمدن سیلک پیوندی ناگسستنی با چشمه جوشانی دارد که در بالای باغ جاری است، وبه چشمه سلیمانیه معروف است.
از زمانهای بس دور درپایین این چشمه باغی وجود داشته است که کمی پایین تر از باغ فعلی بوده و براثر زلزله ای که درسال 982 ه.ق روی داد باغ به کلی ویران شد که به دستور شاه عباس صفوی بعد از سال 1000 ه.ق باغی در مکان فعلی که در حقیقت قسمتی از باغ قدیمی بود ساخته شد.
ازسال 1135 ه.ق بعد از حمله افاغنه آبادانی باغ رو به رکود گرائید ولی با دستور کریم خان زند به خصوص با ساختن عمارتی که به نام خلوت کریم خانی در ضلع جنوبی باغ واقع است باغ فین رو به آبادانی گذاشت.ولی با زلزله معروف سال 1192 قمری باغ نیز آسیب کلی دید که پس از آن یعنی از سال 1200 قمری وبا روی کارآمدن سلسله قاجار به خصوص با دستور فتحعلی شاه به مرمت باغ جانی دوباره گرفت که ساختمان شتر گلوی فتحعلی شاهی در ضلع جنوب غربی باغ و حمام سلطنتی بزرگ که در مجاورت حمام اولیه ساخته شد از آثار آن می باشد.
ارگ تاریخی گوگد
ارگ تاریخی گوگد بزرگترین بنای خشتی ایران پس از ارگ بم است . ارگ تاریخی گوگد دومین بنای بزرگ خشت و گلی ایران است که تاریخ و زمان ساخت آن به حدود چهار قرن پیش میرسد.تنها سند مکتوبی که از این بنا موجود است متعلق به حدود 130 سال پیش است که نشان میدهد نصف بنای ارگ توسط شخصی به نام علیخان به عنوان مهریه به همسرش واگذار شده است و از آن پس به عنوان ارگ علیخانی نامیده شده است
كبوترخانه
معماري داخلي كبوترخانه ها استثنايي است؛ عظمت اين بناها هم به دليل سترگي و شكوه و هم به دليل تنوع در فرم اعجاب برانگيز است و اين بناها مانند ساير آثار معماري ايراني هم از عملكرد وافر و هم از فرم زيبايي پيروي كرده است.طراحي و انتخاب سايت هاي دايره اي براي ساخت كبوترخانه با فضاهاي تو درتو در مقاومت بالاي آن نقش داشته است. نقل شده است كه مارها قادر به بالا رفتن از سطوح منحني مانند استوانه نيستند، سياح بزرگ فرانسوي در قسمتي از سفرنامه خود مي نويسد:«كبوترخانه هاي عظيم ايران شش بار بزرگتر از بزرگترين پرورشگاههاي ماست .اين برجها را از آجر بنا مي كنند و رويش را گچ و آهك مي كشند و در تمام سطوح داخلي ديواره برج از بالا به پايين سوراخهايي تعبيه شده تا كبوتران در آنها آشيانه كنند.»
توجه به ابعاد طرح توسعه افقي و عمودي و ساخت كبوترخانه هاي پلكاني و طبقه طبقه بودن بنا، راحتي بازسازي و مرمت را به دنبال داشته است. در مناطق گرم و خشك كه حضور آب جاري امكان پذير نبوده، با احداث چاه و ايجادجايگاههاي «آبشخور» امكان استفاده كبوتران از آب را فراهم مي ساختند
مقبره سهراب سپهری
پایان
سلام.
نمی دونم قدم ما بد بود آقای کریمی دیگه نمی نویسند یا نه گرفتاری بهشون امون نمیده به هر حال آقای مهندس هر جا هستین موفق باشین.
از خانم مهندسم یه تشکر بالا بلند به خاطر دل گرمیاشون.
از اصفهان گفتن خیلی سخته مخصوصا که ما خودمون اصفهانی هستیمو یه نیمچه غروری هم نسبت به شهرمون داریم.البته شاید این بخش در دو قسمت عرضه بشه.
(اصفهان شهر ادیان الهی)
کلیسا وانک
ارامنه بعد از کوچ بزرگ یعنی در سال 1605 به دستور شاه عباس دوم به اصفهان آورده شدند . آنها از بدو ورود شروع به ساختن محل زندگی کردند و در وحلهی اول کلیساها را بنا کردند .
ارامنه مردمانی بودند که مذهب برایشان اهمیت بسیاری داشت . پس این باعث میشد که محلی برای دعا و راز و نیاز با خدای خود داشته باشند . اولین آنها کلیسای وانک بود .
وانک اولین بار در سال 1604 ساخته شد که البته این بنا خیلی کوچکتر از بنای فعلی و با وسعت کم ساخته شد.
50 سال بعد از ساخت اولیه به خواست و تشویق خلیفه وقت داویراول بنا خراب شده و بنای با شکوهی به جای آن ساخته می شود.
خانه بروجردیها
از آثار تاریخی شهر کاشان است. این بنا در محلهٔ سلطان میراحمد واقع است و در نیمهٔ دوم قرن ۱۳ هجری ساخته شده و تحت شماره ۱۰۸۳ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شدهاست.
نقاشیهای ارزنده و گچبریهای این خانه، زیر نظر کمالالملک، نقاش بزرگ ایران اجرا شدهاست. بانی این خانه، حاج سید حسن بروجردی از بازرگانهای نطنزی مقیم کاشان و معمار آن استاد علی مریم کاشانی بودهاست. خانه بروجردی اکنون محل اداره میراث فرهنگی کاشان است.
منارجنبان
شهرت این بنای کوچک با پهنای نه متری و بلندای هفده متری هر منارهاش به سبب تکان خوردن منارهای آن است. با تکان دادن یکی از منارهها مناره دیگر و کل ساختمان نیز تکان میخورد. ایوان بنا به سبک مغول ساخته شدهاست. ولی شکل منارهها نشان میدهد که آنها را اواخر دوره صفویه به ایوان اضافه کردهاند.
تکان خوردن منارههای این بنا تا مدتها برای دانشمندان پرسش برانگیز بود. معماری اسرار آمیز این بنا برای بسیاری هنوز هم در هاله ابهام باقی مانده است. منطقی ترین علتی که برای تکان خوردن منارهها وجود دارد، پدیده فیزیکی تشدید یا پدیده دوپلر است. چون منارهها سبک معماری مشابهی دارند، تکان خوردن یکی روی دیگری اثر میگذارد.
ایوان منارجنبان یکی از نمونه های سازههای سبک مغولی ایران است و از آن دوره کاشیکاریهایی هم دارد. منارهها بعداً و در تاریخی که درست معلوم نیست و احتمالاً در پایان روزگار صفوی به ایوان مزبور اضافه شده و با حرکت دادن یکی از آنها، دیگری نیز حرکت میکند. اما نکته جالب در این بنای تاریخی آن است که با حرکت دادن یک مناره، نه تنها مناره دیگر به حرکت در میآید، بلکه تمامی این ساختمان به لرزه درمیآید.
مسجد جامع اردستان
بنای مسجد جامع اردستان در مركز محله محال اردستان واقع شده و از كهن ترين مساجد ايران است كه براساس بررسی های صورت گرفته بنای اوليه آن ، مربوط به قرون اوليه اسلامی است و در دوره سلجوقی تجديد بنا و در دوره های ديگر، بخشهای مختلفی به آن اضافه شده است. براساس بررسیهای باستان شناسی، مسجد جامع اوليه اردستان، بين اواخر قرن دوم هجری تا نيمه اول قرن چهارم هجری، بر روی بقايای ساختمانهای بزرگ خشتی ـ احتمالاً از دوره ساسانی ـ ساخته شده است.
مسجد جامع نایین
مسجد جامع یا مسجد علویان نائین را میتوان مشهور ترین اثر تاریخی شهر نامید که در محله باب المسجد واقع است،گچ بریهای بدیع و چشم نواز در فضاهای داخلی ،این اثر را درشمار یکی از نفیس ترین مساجد ایران قرار داده است ، قدمت این بنا به اواخر قرن سوم یا اوایل قرن چهرم هجری میرسد،این مسجد دارای منبر و دری چوبی است که از شاهکارهای مسلم منبت کاری بوده و با توجه به تاریخ های حک شده بر روی آنها در قرن هشتم هجری به مجموعه اضافه شده است.
پایان قسمت اول
این بنا به دورة خود شیخ صفی الدین (650ـ735)، عارف نامی ایرانی ، و فرزندان وی ، شیخ صدرالدین موسی و خواجه علی سیاهپوش ، می رسد. به نوشتة منابع ، منزل و خانقاه شیخ صفی در همین مکان بود، و بنابر وصیّت خود او، جنازه اش را در اتاقی جنب خلوتخانه و باغچه و حوضخانه دفن کردند و بر قبر وی بنایی ساختند (ابن بزّاز، ص 986، 988). از آن پس این مکان اهمیّت و قداست یافت و شماری از مشایخ و محارم خاندان صفوی و نیز شاه اسماعیل اول (حک :907ـ930) و گروهی از قربانیان جنگهای شیروان و چالدران در جوارمرقد شیخ دفن شدند. از زمان شاه طهماسب اول (حک : 930ـ984)، ساختمان بقعه توسعه یافت و محل امن و بست ( رجوع کنید به بست و بست نشینی * ) نیز به حساب آمد که برای ورود به آن ، مراحل و مراتب هفتگانة طریقتی درنظر گرفته شد. مجموعة آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی از اجزا و عناصر معماری ویژه ای تشکیل یافته است :
1) سر در ورودی
2) حیاط بزرگ
3) راهروِ میانی یا صحن کوچک
4) چله خانة جدید (قربانگاه ).
5) مدخل صحن اصلی یا سردر عباسی
6) صحن اصلی یا حیاط داخلی .
7) جنّت سرا.
8) دارالحدیث یا طاق متولّی .
9) نمای بیرونی قندیل خانه .
10) درگاه ورودی قندیل خانه .
11) قندیل خانه یا دارالحُفّاظ
12) چینی خانه
13) آرامگاه شاه اسماعیل .
14) گنبد اللّه اللّه .
15) حرم خانه .
16) شهیدگاه
كاخ باغچهجوق
كاخ باغچهجوق بر دامنه كوهي مرتفع ،در مجاورت روستاي باغچهجوق (که جبهه ی غربی و جنوبی آن منتهی به دامنه کوه با صفای «چرکین» و چشمه ای به نام «کلیسه» منتهی می شود ) از توابع شهرستان ماكو و در غرب جاده ماكو به بازرگان،در فاصله 6 کیلومتری ماکو و با فاصله 2 كيلومتري از جاده قرار دارد. باغچهجوق ماكو از جمله آثار متعدد باستاني و تاريخي شهر ماكو در آذربايجان غربي است. شهر ماكو كه از نظر ساختار فيزيكي قابل توجه است و از قلاع محكم سرحدات ايراني و عثماني محسوب ميشود، چنانچه در سال 1045 هجري قمري، سلطان مراد چهارم عثماني، يكي از سرداران معروف خود، قرهمصطفي پاشا را براي خرابي قلعه نظامي اين شهر مامور كرد؛ ولي با مرگ سلطان مراد چهارم اين دستور عملي نشد. قلعه ماكو را بهعلت آنكه پناهگاه مفسدان شده بود، ويران ساختند. امروزه، بافت قديمي شهر با بقاياي برج و بارو و محلهبندي و كوچههاي قديمي بسيار ديدني است
پل ججين
پل ججين يا ( داش كسن): اين پل در داخل شهر اردبيل و بر روي رودخانه بالخلو ساخته شده است. پل ججين داراي 7 چشمه است و هم اكنون نيز مورد استفاده مردم قرار مي گيرد. پل سيدآباد: در ابتداي كوچه سيدآباد بر روي رودخانه بالخلو در محله پيرمادر ساخته شده و داراي 5 دهنه با تاق ضربي و آجري است.
مقبره سلطان حیدر
قلعه كاظم داشی
قلعه كاظم داشی در حدود 65 كیلومتری ارومیه و 5/1 كیلومتری شرق روستای گورچین واقع شده است كه در محل به « قالاباشی » معروفیت دارد . مناظر طبیعی زیبا و بقایای معماری و حجاری های صخره ای و گذرگاههای صعب العبور و پرتگاههای مخوف ارزش و اهمیت سوق الجیشی به این اثر داده است كه با توجه به بررسی ها و پژوهش های باستانشناسی كه توسط سازمان میراث فرهنگی كشور به عمل آمده مهمترین آثار شناخته شده این محل مربوط به هزاره اول قبل از میلاد مسیح و دوره ایلخانیان می باشد كه تحت محافظت و نگهداری سازمان میراث فرهنگی استان می باشد . بنا به نوشته مورخین اسلامی هلاكوخان مغول اموال قیمتی و خزائن نفیس خود را در این قلعه پنهان نموده بود . حتی معروف است كه خود هلاكوخان نیز در این قلعه مدفون گردیده است . این قلعه در جنگ جهانی اول به مدت 9 سال پناهگاه « كاظم نامی » از اهالی قوشچی و یاران وی بوده است . در این قلعه بدستور كاظم خان ساختمان دو طبقه ای نیز بنا شده كه زمانی مورد استفاده خود و خانواده اش بوده است . كاظم خان در این قلعه آهنگری ، ریخته گری و قایق سازی دایر كرده بود و در ضمن به ساختن توپ سرپر و باروت و فشنگ و غیره نیز می پرداخت .
مسجد جامع اروميه
مسجد جامع اروميه يكي از آثار كهن و قديمي شهر تاريخي اروميه است . اين مسجد وسط بازار قديمي شهر قرار دارد و جزء اصلي بافت قديمي به حساب مي آيد . برخي از محققين را عقيده برآن است كه اين بنا ابتدا آتشكدهاي بوده است كه بعد از تسلط مسلمانان ويران شده و سپس در قرن هفتم بر روي آن مسجدي ساخته شده است .به اعتقاد این گروه از محققین سبک تزیینات ف گچبری ها ، ستون بندی ها و طاق های مسجد عینا شبیه به سبک معماری سلجوقیان است.
به هر صورت ، تاريخ جديد بناي اين مسجد معلوم نيست ، اما محراب آن در تاريخ 676 هجري قمري بدست استاد عبدالمؤمن تبريزي گچبري شده و شايد خود مسجد از اين تاريخ قديمي تر باشد. مسجد در سال 1184 هجري قمري بدستور رضا قلي خان بيگلر بيگي ايل افشار و حاكم اروميه تعمير شده است.
مسجد جامع اروميه به همراه ساير اجزاء بافت قديمي شهر به ويژه بازار و راسته هاي آن از گزند حوادث مصون نمانده و بارها مورد مرمت و بازسازي قرار گرفته است . بطوريكه از بقاياي آثار باقي مانده مشهود است ، بيشتر مناطق تجاري محدود به مسجد ( غير از بازار قديمي ) تخريب شده و به خيابان و مناره هاي نوساز تبديل شده است .
مسجد جامع با دو در ورودي به راسته سنگ تراشان و بازار عطاران راه دارد كه از صحن بزرگ آن منشعب مي شود .
شبستان گنبددار قديمي كه در واقع هسته اوليه بنا را تشكيل مي دهد و حاوي كليه مشخصات معماري اسلامي است . به احتمال قريب به يقين اين بخش مربوط به دوره سلجوقيان ( قرن ششم به بعد ) است حجرات قديمي اطراف صحن مسجد که مربوط به اوايل دوره زنديه و سنگ نوشته موجود در آن ، زمان احداث را ، مورخ 1184 (ه ق) نشان مي دهد. قسمت هاي نوسازي اطراف صحن که به جاي بافت هاي قديمي ساخته شده و اکثرا متعلق به دو دهه اخير مي باشند.
مناره شمس تبريزي
مناره شمس تبريزي برج استوانه اي شکل مي باشد که حدود 12 متر ارتفاع دارد و به صورت منفرد در داخل باغ قرار گرفته به علت عدم شناسايي و مطالعات لازم تاکنون هيچگونه نشان و اثري از وجود بقاياي ساختماني که به احتمال زياد اين اثر در ارتباط با آنها ساخته شده در محدود مناره به دست نيامده است .
مناره به صورت مجوف بوده و پلکان مارپيچي از ورودي مناره که در قسمت تحتاني آن قرار دارد به انتهاي مناره منتهي مي شود .
احتمالاً اين اثر به صورت بناي ياد بود ساخته شده و هدف از آن به احتمال زياد نمايش قدرت پادشاه بوده که در يک روز توانسته به قدري بز کوهي شکار کند که از شاخ آنها تمام سطح خارجي مناره را تزئين کند
محوطه باستانی تخت سلیمان
محوطه باستانی تخت سلیمان در آذربایجان غربی به مساحت ۷۴ کیلومتر مربع چهارمین اثر تاریخی است که سکوت ۲۴ ساله ایران را در عرصه بین المللی شکست و در سال ۱۳۸۲ در فهرست آثار میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. این اثر تاریخی اکنون به یکی از جاذبههای گردشگری ایران تبدیل شده و هرساله گردشگران ایرانی و خارجی به اینجا می آیند. همچنین ازهنگامی که بخشهایی از این اثرجهانی مرمت شده و در فهرست آثار میراث جهانی به ثبت رسیده، دوباره اهمیت خود را میان زرتشیان بهدست آورده است.زرتشتیان ایرانی چند سالی که به طور دسته جمعی در کنار این دریاچه و در آتشکده آذرگشنسب برنامه اجرا میکنند. این مراسم ۲۲ شهریور هرسال برگزار می شود و به جشن شکرگذاری محصول مشهور است.
قره کلیسا
این کلیسا که به نام " تادی مقدس" هم معروف است در روستای "قره کلیسا" از توابع سیه چشمه (چالدران) قرار دارد و مزار تادی مقدس است. به استناد منابع تاریخی در دوره ساسانیان، بخشی از ارمنیان پیرو دین زرتشتی بودند و بخشی نیز آیین مهرپرستی داشتند. برای نخستین بار در سال 43 (م) دو نفر از مبشرین حضرت مسیح به نام های "تاتائوس" و "بارتلمیوس" ازشمال بین النهرین گذشته و برای تبلیغ دین مسیح به آذربایجان می آیند. تاتائوس به منظور تبلیغ در شهر "آرداز"- مرکز پادشاهی ارامنه – اقامت می کند و بدون توجه به دستور "سنادوک" – پادشاه زرتشتی ارمنستان – به تبلیغ آیین مسیح دست می زند و در نتیجه سه هزار و پانصد نفر از جمله دختر پادشاه به نام " ساندوخت" نیز به دین مسیح می گروند. پادشاه ارمنستان برای ممانعت از تبلیغ دین مسیح در سال 66م فرمان قتل می دهند و اجساد آنان را در محل قره کلیسا و حوالی آن دفن می کنند.
قره کلیسا از دو قسمت تشکیل شده است
کلیسای سیاه- قسمت قدیمی- و کلیسای سفید که جدیدتر و بزرگ تر از کلیسای سیاه است.
گنبد سیاه 60/18 و ارتفاع گنبد سفید 24 متر است متر مربع است. تعداد دیرهای اطراف کلیسا چهل و چهار باب و مساحت کل مجموعه کلیسا با حصار دیرها 6285 متر مربع است..
